Πληροφορίες από το βίντεο: Τα τραγούδια και η μουσική του έργου "Ματωμένος γάμος" του Λόρκα, που παρουσιάστηκε το 1948 στο Θέατρο Τέχνης, με τη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι και τους στίχους του Νίκου Γκάτσου, μεταφρασμένο από το Νίκο Γκάτσο
Νίκος Γκάτσος, Μάνος Χατζιδάκις
και σκηνοθετημένο από τον Κάρολο Κουν. Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους η Βάσω Μεταξά,
Βάσω Μεταξά
η Έλλη Λαμπέτη
Έλλη Λαμπέτη
και ο Βασίλης Διαμαντόπουλος. Τα τραγούδια ερμηνεύει ο Λάκης Παππάς.
Λάκης Παππάς
1) Εισαγωγή (ορχηστρικό) 2) Τώρα, νυφούλα μου, χρυσή 3) Νανούρισμα 4) Σήκω, νύφη, ζηλεμένη (ορχηστρικό) 5) Γύρνα, φτερωτή του μύλου 6) Κουβάρι, κουβαράκι 7) Ήταν καμάρι της αυγής
Ακούμε τα τραγούδια και θα σας βάλω ένα ακόμα, όπου το τραγουδάνε στην παράσταση που ανέβασε ο Κάρολος Κουν, η Ελένη Χατζηαργύρη, και άλλες ηθοποιοί...
ΝΑΝΟΥΡΙΣΜΑ - ΜΑΤΩΜΕΝΟΣ ΓΑΜΟΣ 1955
Πληροφορίες από το βίντεο: Ματωμένος γάμος (1955) του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα Παίζουν: Βάσω Μεταξά, Ελένη Χατζηαργύρη,
Hadjidakis-Elli Paspala: In the lands of Digenis-Στου Διγενή τ' αλώνια
(Aγγλικοί υπότιτλοι)
Χατζιδάκις, Γκάτσος από την Ρωμαϊκή Αγορά
Images from the film Electra(1962), directed by Michael Cacoyannis from
the tragedy by Euripides, starring Irene Pappas as Electra, Aleka
Katseli as Clytemnestra and Fivos Razis as Aegisthos.
Babis Stokas - Mi mou htipas ta mesanihta tin porta
Δήμος Μούτσης, Νίκος Γκάτσος
Manolis Mitsias, Loukianos Kilaidonis - Mia Kefalonitissa
Λουκιανός Κηλαηδόνης, Νίκος Γκάτσος
Τσάμικος, Μάνος Χατζιδάκις, Νίκος Γκάτσος
με τον Μανώλη Μητσιά
Sotiris Moustakas, Alexia Moustaka - Mia panagia
Μια Παναγιά
με τον Σωτήρη Μουστάκα και την Αλεξία Μουστάκα
Χατζιδάκις, Γκάτσος
Νίκος Γκάτσος - Ο Γιάννης ο φονιάς
Ο Νίκος Γκάτσος (8 Δεκεμβρίου 1911 - 12 Μαΐου 1992) ήταν σημαντικός
Έλληνας ποιητής, συγγραφέας - μεταφραστής και στιχουργός που παραμένει
μία ξεχωριστή περίπτωση για τα ελληνικά γράμματα. Γεννήθηκε στην Ασέα
της Αρκαδίας. Τις γυμνασιακές του σπουδές έκανε στην Τρίπολη. Στη
συνέχεια μετέβη στην Αθήνα όπου φοίτησε στη Φιλοσοφική Σχολή του
Πανεπιστημίου Αθηνών. (πληροφορίες από το βίντεο)
Alkinoos Ioannidis-I Istoria tou Kemal
Στίχοι : Νίκος Γκάτσος, Μουσική : Μάνος Χατζιδάκις
Ο Νίκος Γκάτσος γεννήθηκε στην Ασέα Αρκαδίας
από τους αγρότες Γεώργιο Γκάτσο και Βασιλική Βασιλοπούλου. Σε ηλικία
πέντε ετών έμεινε ορφανός από πατέρα, ο οποίος, από τους πρώτους
μετανάστες στην Αμερική, πέθανε στο πλοίο και τον πέταξαν στον
Ατλαντικό. Τέλειωσε το Δημοτικό στην Ασέα και το Γυμνάσιο στην κοντινή Τρίπολη,
όπου γνώρισε τα λογοτεχνικά βιβλία, τις μεθόδους αυτοδιδασκαλίας ξένων
γλωσσών, το θέατρο και τον κινηματογράφο. Έτσι, όταν το 1930 μετέβη στην
Αθήνα για να εγγραφεί στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών
(διέκοψε μετά το δεύτερο έτος), ήξερε αρκετά καλά Αγγλικά και Γαλλικά,
είχε μελετήσει τον Παλαμά, τον Σολωμό και το δημοτικό τραγούδι και παρακολουθούσε τις νεωτεριστικές τάσεις στην ποίηση της Ευρώπης.
Στην Αθήνα εγκαταστάθηκε με τη μητέρα του και την αδερφή του και
άρχισε να έρχεται σε επαφή με τους λογοτεχνικούς κύκλους της εποχής.
Πρωτοδημοσίευσε ποιήματά του, μικρά σε έκταση και με κλασικό ύφος, στα
περιοδικά "Νέα Εστία" (1931-32) και "Ρυθμός" (1933). Την ίδια περίοδο
δημοσίευσε κριτικά σημειώματα στα περιοδικά "Μακεδονικές Ημέρες",
"Ρυθμός" και "Τα Νέα Γράμματα" (για τον Κωστή Μπαστιά, την Μυρτιώτισσα και τον Θράσο Καστανάκη
αντίστοιχα), ενώ αργότερα συνεργάστηκε με τα "Καλλιτεχνικά Νέα" και τα
"Φιλολογικά χρονικά". Καθοριστική υπήρξε η γνωριμία του με τον Οδυσσέα Ελύτη το 1936. Συνδέθηκε με το ρεύμα του ελληνικού υπερρεαλισμού.
Το μοναδικό βιβλίο που εξέδωσε όσο ζούσε είναι η ποιητική σύνθεση
"Αμοργός" (Αετός, 1943), η οποία θεωρείται κορυφαία δημιουργία του
ελληνικού υπερρεαλισμού με τεράστια επίδραση στους νεότερους ποιητές.
(Δες: Δημοσθένης Κούρτοβικ,
Έλληνες Μεταπολεμικοί Συγγραφείς, Εκδ. Πατάκη,1995). Έκτοτε δημοσίευσε
τρία ακόμη ποιήματα: το "Ελεγείο" (1946, περ. Φιλολογικά Χρονικά) και το
"Ο ιππότης κι ο θάνατος" (1947, περ. Μικρό Τετράδιο), που από το 1969
και μετά περιέχονται στο βιβλίο "Αμοργός", και το "Τραγούδι του παλιού
καιρού" (1963, περ. Ο Ταχυδρόμος), αφιερωμένο στον Γιώργο Σεφέρη.
Ο Γκάτσος ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη μετάφραση θεατρικών έργων,
κυρίως για λογαριασμό του Εθνικού Θεάτρου, του Θεάτρου Τέχνης και του
Λαϊκού Θεάτρου. Αφορμή υπήρξε το έργο "Ματωμένος γάμος" του Ισπανού
ποιητή Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, που το μετέφρασε το 1943, εκδόθηκε από
τον Ίκαρο το 1945 και ανέβηκε από τον Κάρολο Κουν στο Θέατρο Τέχνης το
1948. Μετέφρασε δύο ακόμη θεατρικά έργα του Λόρκα, "Το σπίτι της
Μπερνάρντα Άλμπα" (1954) και "Ο Περλιμπλίν και η Μπελίσα" (1959), και
όλα μαζί με τις μεταφράσεις των ποιημάτων "Θρήνος για τον Ιγνάθιο
Σάντσιεθ Μεχίας" και "Παραλογή του μισούπνου" από το 1990 και μετά
εκδίδονται συγκεντρωμένα στον τόμο: Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, "Θέατρο και
ποίηση", απόδοση Νίκου Γκάτσου. Μετέφρασε, επίσης, επτά μονόπρακτα του
Τεννεσσή Ουίλλιαμς (1955-59), τη "Φουέντε Οβεχούνα" του Λόπε δε Βέγα
(1959), τον "Ιώβ" του Άρτσιμπαλντ Μακ Λης (1959), τον "Πατέρα" του
Αυγούστου Στρίντμπεργκ (1962), το "Ταξίδι μιας μεγάλης μέρας μέσα στη
νύχτα" του Ευγένιου Ο΄Νηλ (1965) και άλλα που εκδίδονται σταδιακά από
τις Εκδόσεις Πατάκη. Παράλληλα και για βιοποριστικούς λόγους
συνεργάστηκε με την "Αγγλοελληνική επιθεώρηση" ως μεταφραστής και με την
Ελληνική Ραδιοφωνία ως μεταφραστής, διασκευαστής και ραδιοσκηνοθέτης.
Η μεγάλη συνεισφορά του Γκάτσου, ωστόσο, είναι στο τραγούδι ως
στιχουργού. Έφερε την ποίηση στον στίχο και κατάφερε να δώσει, κυρίως
μέσω της συνεργασίας του με τον Μάνο Χατζιδάκι, τον κανόνα του ποιητικού τραγουδιού. Συνεργάστηκε, επίσης, με τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Σταύρο Ξαρχάκο,
τον Δήμο Μούτση, τον Λουκιανό Κηλαηδόνη, τον Χριστόδουλο Χάλαρη, καθώς
και με νεώτερους συνθέτες. Γράφοντας συνήθως πάνω στη μελωδία, με πρώτο
το "Χάρτινο το φεγγαράκι", μίλησαν στις καρδιές του κόσμου πολλά
μεμονωμένα τραγούδια του, καθώς κυκλοφορούσαν σε δισκάκια 45 στροφών,
αλλά και ως αυτούσιοι κύκλοι όπως η "Μυθολογία" (1965), το "Ένα
μεσημέρι" (1966), η "Επιστροφή" (1970), το "Σπίτι μου σπιτάκι μου"
(1972), οι "Δροσουλίτες" 1975, η "Αθανασία" (1976), "Τα παράλογα"
(1976), το "Ρεμπέτικο" (1983), η "Ενδεκάτη εντολή" (1985) ή οι
"Αντικατοπτρισμοί" (1993). Το σύνολο του στιχουργικού του έργου
βρίσκεται συγκεντρωμένο στον τόμο "Όλα τα τραγούδια" (εκδ. Πατάκη,
1999).
Ποιήματα και στίχοι του έχουν μεταφραστεί στα Αγγλικά, Γαλλικά,
Δανέζικα, Ισπανικά, Ιταλικά, Καταλανικά, Κορεατικά, Σουηδικά, Τουρκικά,
Φινλανδικά.
Το 1987 τιμήθηκε με το Βραβείο του Δήμου Αθηναίων για το σύνολο του
έργου του, ενώ το 1991 του απονεμήθηκε ο τίτλος του Αντεπιστέλλοντος
Μέλους της Βασιλικής Ακαδημίας Καλών Γραμμάτων της Βαρκελώνης για τη
συμβολή του στη διάδοση της ισπανικής λογοτεχνίας στην Ελλάδα.
Εργογραφία
Ποίηση
Αμοργός [Αμοργός 1943), «Ο ιππότης κι ο θάνατος», «Ελεγείο» – σε νέα έκδοση], εκδ. «Πατάκης», Αθήνα 2000.
Δάνεισε τα μετάξια στον άνεμο [Ανέκδοτα ποιήματα/σχεδιάσματα], εκδ. «Ίκαρος», Αθήνα 19994.
Τα προ της «Αμοργού» ποιήματα (1931-1933)
Στίχοι
Όλα τα τραγούδια [συγκεντρωτική έκδοση των στίχων του], εκδ. «Πατάκης», Αθήνα 1999.
Μεταφράσεις
Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, Θέατρο και ποίηση, [συγκεντρωτική νέα έκδοση: Ματωμένος γάμος, Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα, Ο Περλιμπλίν και η Μπελίσα (θέατρο), και «Θρήνος για τον Ιγνάθιο Σάντσιεθ Μεχίας», «Παραλογή του μισοΰπνου» (ποίηση)], εκδ. «Πατάκης», Αθήνα 2000.
Αύγουστος Στρίντμπεργκ, Ο Πατέρας, εκδ. «Πατάκης», Αθήνα 2001.
Λόπε Δε Βέγα,'Φουέντε Οβεχούνα [διασκευή], εκδ. «Πατάκης», Αθήνα 2001.
Άρτσιμπαλντ Μακ Λης,Ιώβ, εκδ. «Πατάκης», Αθήνα 2003.
Ευγένιος Ο’Νηλ, Ταξίδι μιας μεγάλης μέρας μέσα στη νύχτα , εκδ. «Πατάκης», Αθήνα 2004.
Ραμόν Δελ Βάλιε-Ινκλάν, Τα κέρατα του Δον Φριολέρα, εκδ. «Πατάκης», Αθήνα 2004.
Τενεσσή Ουίλλιαμς, Μονόπρακτα , [«Χαιρετισμούς απ’ τη
Βέρθα», «Μίλα μου σαν τη βροχή κι άσε με ν’ ακούω…», «Η Λαίδη
Φθειροσόλ», «Προς κατεδάφισιν», «Μην κλαις μωρό του Ρούνυ», «Είκοσι
εφτά βαγόνια γεμάτα μπαμπάκι»], εκδ. «Πατάκης», Αθήνα 2005.
Δισκογραφία
Σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι
1965: «Μυθολογία», με τον Γιώργο Ρωμανό.
1965: «Ματωμένος γάμος», (από το θεατρικό έργο του F. G. Lorca, σε μετάφραση Νίκου Γκάτσου), με τον Λάκη Παππά.
1970: «Επιστροφή», με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση και τη Δήμητρα Γαλάνη.
1971: «Της Γης το Χρυσάφι», με τον Μανώλη Μητσιά και τη Δήμητρα Γαλάνη.
1976: «Αθανασία», με τον Μανώλη Μητσιά και τη Δήμητρα Γαλάνη.
1976: «Τα Παράλογα», με την Μαρία Φαραντούρη, τον Μίκη Θεοδωράκη,
τον Διονύση Σαββόπουλο, την Μελίνα Μερκούρη και τον Ηλία Λιούγκο.
1986: «Χειμωνιάτικος Ήλιος», με τον Μανώλη Μητσιά.
1986: «Σκοτεινή Μητέρα», με την Μαρία Φαραντούρη.
1988: «Οι Μύθοι μιας Γυναίκας», με τη Νάνα Μούσχουρη.
1993: «Αντικατοπτρισμοί», με την Αλίκη Καγιαλόγλου (ο Γκάτσος έγραψε
τους στίχους πάνω στις μελωδίες του έργου: "Reflections" που
ηχογραφήθηκε το 1969, κατά την παραμονή του Μ. Χατζιδάκι στην Αμερική,
με την μπάντα New York Rock & Roll Ensemble).
Μεμονωμένα τραγούδια σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι βρίσκονται στα έργα
1961: «Ελλάς, η χώρα των ονείρων», με τη Νάνα Μούσχουρη [τραγούδια
του ομώνυμου Γερμανικού ντοκιμαντέρ του Wolfgang Mueller-Sehn
(1960-61)].
1963: «America America», (μουσική και τραγούδια για την ομώνυμη ταινία του Εlia Kazan).
1963: «Aliki My Love», (μουσική και τραγούδια για την ταινία του
Rudolf Mate με πρωταγωνίστρια την Αλίκη Βουγιουκλάκη και τον Jess
Conrand).
1965: «Ματωμένος γάμος», (από το θεατρικό έργο του F. G. Lorca, σε μετάφραση Νίκου Γκάτσου), με τον Λάκη Παππά.
1972: «Σπίτι μου σπιτάκι μου», («Κάνε τη ζωή δροσιά», «Δεν είχες όνομα», «Σπίτι μου σπιτάκι μου» ), με την Νάνα Μούσχουρη.
1973. «Ο Μεγάλος Ερωτικός», («Πέρα στο θολό ποτάμι», του F. G. Lorca, σε μετάφραση Νίκου Γκάτσου), με τη Φλέρυ Νταντωνάκη.
1977: «Οι γειτονιές του φεγγαριού», με την Φλέρυ Νταντωνάκη.
1980: «Μεθυσμένο Κορίτσι" με την Μαργαρίτα Ζορμπαλά.
1983: «Memed My Hawk», (Μουσική για την ομώνυμη ταινία του Peter
Ustinov) με το τραγούδι "Memed Αγάπη μου" που ηχογραφήθηκε ειδικά για
την ελληνική έκδοση του δίσκου, τον Νοέμβριο του 1983 (ερμηνεία Έλλης
Πασπαλά).
1984: «Πάμε μια βόλτα στο φεγγάρι», με την Φλέρυ Νταντωνάκη, κ. ά.
1986: «4 Τραγούδια απ' την Ρωμαϊκή Αγορά», με τον Βασίλη Λέκκα.
1986: «Η Μαρία Φαραντούρη στο Olympia», (Ζωντανή ηχογράφηση συναυλίας της Μαρίας Φαραντούρη στο θέατρο Οlympia στο Παρίσι.).
1987: «Η Λαϊκή Αγορά. 30 τραγούδια 1959-1975», με τον Βασίλη Λέκκα, την Έλλη Πασπαλά, τον Ηλία Λιούγκο & τoν Γιώργο Νταλάρα.
1988: «Το Ελληνικό πρόσωπο του Γιώργου Νταλάρα», (με το νέο τραγούδι
σε στίχους του Νίκου Γκάτσου «Στον Σείριο υπάρχουνε παιδιά»).
Σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη
1974: «Θαλασσινά φεγγάρια», με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, την Βίκυ Μοσχολιού και με την συμμετοχή της Μαρίας Φαραντούρη.
Μεμονωμένα τραγούδια σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη βρίσκονται στα έργα
1961: «Αρχιπέλαγος», με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση και την Μαίρη Λίντα.
1964: «Πολιτεία Β΄», με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση.
Σε μουσική Σταύρου Ξαρχάκου
1966: «Ένα μεσημέρι», με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, την Βίκυ Μοσχολιού, και τον Σταμάτη Κόκοτα.
1969: «Θρήνος για τον Ιγνάθιο Σάντσιεθ Μεχίας» (από το ποιητικό έργο
του F. G. Lorca, σε μετάφραση Νίκου Γκάτσου), με τους Μάνο Κατράκη και
Κώστα Πασχάλη.
1974: «Νύν και Αεί», με την Βίκυ Μοσχολιού και τον Νίκο Δημητράτο.
1983: «Ρεμπέτικο», με τον Νίκο Δημητράτο, τον Τάκη Μπίνη, και την Σωτηρία Λεονάρδου.
1991: «Τα κατά Μάρκον», με τον Γιώργο Νταλάρα.
1994: «Αγάπη είν' η ζωή», (έξι τραγούδια σε στίχους του Ν. Γκάτσου), με την Νάνα Μούσχουρη.
Μεμονωμένα τραγούδια σε μουσική Σταύρου Ξαρχάκου βρίσκονται στα έργα
1972: «Σπίτι μου σπιτάκι μου», («Ποιος Θεός το θέλησε», «Όλα είναι
τυχερά», «Βάλε τον ήλιο σύνορο», «Ο Ξένος» και «Βαρκαρόλα -Μη λυγίζετε
παιδιά»), με την Νάνα Μούσχουρη.
1974: «Συλλογή», («Μπαρμπαγιάννη Μακρυγιάννη», «Παλικάρι στα
Σφακιά», «Γεια σου χαρά σου Βενετιά» και «Η κόρη του πασά»), με τον Νίκο
Ξυλούρη
Σε μουσική Χριστόδουλου Χάλαρη
1975: «Δροσουλίτες», με τον Χρύσανθο και την Δήμητρα Γαλάνη.
Σε μουσική Δήμου Μούτση
1968: «Κάποιο καλοκαίρι», με τον Σταμάτη Κόκοτα, τη Μαρία Δουράκη και την Ελένη Ροδά.
1969: «Ένα χαμόγελο», με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση, τον Σταμάτη Κόκοτα, και την Δήμητρα Γαλάνη.
1979: «Το Δρομολόγιο», με τον Μανώλη Μητσιά
Σε μουσική Λουκιανού Κηλαηδόνη
1972: «Κόκκινη κλωστή», με τον Μανώλη Μητσιά και την Δήμητρα Γαλάνη.
1976: «Περίπατος», με τον Μανώλη Μητσιά.
Σε μουσική Γιώργου Χατζηνάσιου
1985: «Η ενδεκάτη εντολή», με την Νάνα Μούσχουρη.
Σε μουσική Δημήτρη Παπαδημητρίου
2003: «Λένη» (τέσσερα τραγούδια σε στίχους του Ν.Γκάτσου), με τη Φωτεινή Δάρρα
Μεμονωμένα τραγούδια σε μουσική διαφόρων συνθετών
1958: «Χάρτινο το φεγγαράκι», «Έλα πάρε μου τη λύπη», σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι, με την Νάνα Μούσχουρη.
1962: «Τραγούδι του δρόμου», σε μουσική Μάνου Λοΐζου, με τον Γιώργο Μούτσιο.
1963: «Θαλασσοπούλια μου», «Το τραγούδι της Σειρήνας», σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι, με την Μαίρη Λίντα.
1965: «Πάει ο καιρός» , «Στο Λαύριο γίνεται χορός», σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι, με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση.
1998: «Τραγούδι του παλιού καιρού» (σε μουσική Ηλία Ανδριόπουλου), με τον Μανώλη Μητσιά.
1998: «Μικραίνει το φεγγάρι», σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι, με την Νένα Βενετσάνου.
To νανούρισμα από τον Ματωμένο Γάμο, του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα... θα το ακούσουμε σε περισσότερο από ένα βίντεο... Είναι εκπληκτικό.. και αξίζει να το ακούσουμε σε διάφορες ερμηνείες... Στο τέλος ακούγεται από το θεατρικό ραδιόφωνο, σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν...
